Chiến lược thu hút FDI vào Việt Nam đang đứng trước yêu cầu thay đổi mạnh mẽ trong bối cảnh cạnh tranh đầu tư toàn cầu ngày càng gay gắt. Sau gần 40 năm mở cửa thu hút vốn ngoại, Việt Nam không còn đặt mục tiêu thu hút bằng mọi giá mà chuyển sang ưu tiên các dự án công nghệ cao, thân thiện môi trường và có khả năng lan tỏa tới nền kinh tế trong nước.
Từ thu hút số lượng sang lựa chọn chất lượng
Chiến lược thu hút FDI vào Việt Nam đang thay đổi theo hướng ưu tiên chất lượng thay vì chỉ tập trung vào quy mô vốn đăng ký như trước đây.
Trong giai đoạn 2021-2025, dòng vốn FDI tiếp tục tăng trưởng tích cực, với vốn thực hiện tăng từ 19,7 tỷ USD năm 2019 lên khoảng 27,6 tỷ USD năm 2025. Điều này cho thấy niềm tin của nhà đầu tư nước ngoài đối với môi trường đầu tư Việt Nam vẫn được duy trì ổn định.
Tuy nhiên, chiến lược thu hút FDI vào Việt Nam cũng bộc lộ nhiều hạn chế khi phần lớn dự án vẫn tập trung vào gia công, lắp ráp và giá trị gia tăng thấp.
Liên kết giữa doanh nghiệp FDI với doanh nghiệp trong nước còn yếu, tỷ lệ nội địa hóa chưa cao và khả năng chuyển giao công nghệ còn hạn chế.
Trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu đang tái cấu trúc mạnh mẽ, Việt Nam được đánh giá có cơ hội lớn để nâng cấp vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu nếu thay đổi cách tiếp cận phù hợp.
Chiến lược thu hút FDI vào Việt Nam cần tập trung vào đâu?
Chiến lược thu hút FDI vào Việt Nam trong giai đoạn mới sẽ tập trung vào các ngành có giá trị gia tăng cao, công nghệ hiện đại và phát triển bền vững.
Ưu tiên công nghệ cao và đổi mới sáng tạo
Chiến lược thu hút FDI vào Việt Nam đang ưu tiên các lĩnh vực như bán dẫn, AI, năng lượng tái tạo và công nghiệp hỗ trợ.
Đây là những ngành có khả năng tạo hiệu ứng lan tỏa lớn, đồng thời giúp nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế trong dài hạn.
Ngoài yếu tố công nghệ, các tiêu chuẩn ESG, giảm phát thải carbon và phát triển xanh cũng trở thành điều kiện quan trọng trong quá trình lựa chọn nhà đầu tư.
Nâng cấp hạ tầng và cải cách thủ tục
Một trong những điểm nghẽn lớn của chiến lược thu hút FDI vào Việt Nam hiện nay là hạ tầng và thủ tục hành chính.
Nhiều chuyên gia cho rằng cơ chế “một cửa” vẫn chưa vận hành hiệu quả, khiến thời gian xử lý hồ sơ còn kéo dài và làm giảm sức hấp dẫn của môi trường đầu tư.
Bên cạnh đó, Việt Nam cần tiếp tục đầu tư mạnh vào giao thông, năng lượng và hạ tầng số như 5G hay trung tâm dữ liệu nhằm đáp ứng yêu cầu của các tập đoàn công nghệ lớn.
Tăng liên kết với doanh nghiệp trong nước
Chiến lược thu hút FDI vào Việt Nam không chỉ dừng ở việc gọi vốn mà còn phải tạo ra sự lan tỏa cho khu vực doanh nghiệp nội địa.
Việc phát triển công nghiệp hỗ trợ, nâng cao năng lực doanh nghiệp nhỏ và vừa và thúc đẩy nội địa hóa được xem là yếu tố then chốt để cải thiện chất lượng FDI.
Kinh nghiệm từ Hàn Quốc và Singapore cho thấy việc gắn FDI với doanh nghiệp trong nước là nền tảng quan trọng để hình thành các trung tâm sản xuất và công nghệ lớn.
Việt Nam cần thay đổi cách quản lý FDI
Chiến lược thu hút FDI vào Việt Nam sẽ khó đạt hiệu quả nếu không đi kèm với cải cách mạnh về cơ chế quản lý.
Trong bối cảnh cạnh tranh FDI ngày càng gay gắt, các quốc gia đều đang nâng cấp chính sách nhằm hút dòng vốn xanh và công nghệ cao.
Việt Nam vì vậy cần chuyển từ tư duy “thu hút bằng mọi giá” sang “quản trị và lựa chọn FDI”.
Các chuyên gia cho rằng việc số hóa thủ tục, rút ngắn thời gian cấp phép và xây dựng các khu công nghiệp sinh thái sẽ giúp Việt Nam cải thiện lợi thế cạnh tranh trong giai đoạn tới.
Chiến lược thu hút FDI vào Việt Nam cũng cần hướng tới mục tiêu dài hạn là xây dựng các trung tâm đổi mới sáng tạo, nâng cao năng lực nghiên cứu phát triển và thúc đẩy nền kinh tế tự chủ hơn.
Nếu thực hiện đồng bộ các giải pháp về thể chế, hạ tầng và nguồn nhân lực, Việt Nam có thể tận dụng tốt làn sóng dịch chuyển chuỗi cung ứng toàn cầu trong nhiều năm tới.
Kết luận
Chiến lược thu hút FDI vào Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuyển đổi quan trọng khi ưu tiên chất lượng, công nghệ cao và phát triển bền vững.
Việc thay đổi cách tiếp cận từ thu hút số lượng sang lựa chọn chiến lược không chỉ giúp nâng cao hiệu quả sử dụng vốn ngoại mà còn tạo nền tảng để Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu trong tương lai.